Ziekenhuis van de Toekomst

Gepubliceerd op 20 februari 2018

Reflectie op het congres van de International Federation of Health Engineers (IFHE) door Prof.dr.ir. Masi Mohammadi

Ziekenhuis van de Toekomst

Het thema Ďziekenhuis van de toekomstí stond dit jaar centraal tijdens het congres van de International Federation of Hospital Engineering in Mexcio City. Het ging hierbij om het kijken naar de diversiteit van wensen en de huidige eisen die gesteld worden aan het bouwen van een ziekenhuis en wat we hieruit kunnen leren voor de vormgeving van het ziekenhuis van de toekomst.
Hoe ziet die toekomst eruit? En hoe zal dat onze werkwijze en aanpak beÔnvloeden? Zo dient het ziekenhuis van de toekomst een sustainable healing environment te zijn voor alle gebruikers en in verschillende omstandigheden. Een blik op de literatuur laat de grote verscheidenheid van scenarioís, concepten en mogelijkheden zien.

We zien concepten die het ideale gezondheidscentrum situeren aan de kust; vrij en in de open natuur. Andere ontwerpen situeren het gebouw juist midden in de stad. Soms wordt het gezondheidscentrum zo groot dat het als een stad op zich beschouwd kan worden. Een voorbeeld hiervan is in Sint-Petersburg te vinden waar men werkt aan een centrum dat alle faciliteiten zoals verzorgingscentra, kantoren, studentenhuizen etc. bevat, waar 10.000 mensen zullen wonen, werken en verzorgd worden. Is dat het ziekenhuis van de toekomst? Of in tegenstelling tot dit concept juist een zeer kleinschalig ziekenhuis in de vorm van "gezondheidsdozen" waar men in Duitsland aan werkt. Het betreft een modulaire eenheid met een zeer geavanceerde technologisch geÔntegreerde wand die in alle diensten voorziet. De mobiliteit van deze gezondheidsdoos staat toe dat hij overal geplaatst en ook verplaatst kan worden: van dorpsplein of treinstation tot in ontwikkelingslanden.

Hoe het ziekenhuis van de toekomst er dan ook uit komt te zien, er zal altijd nagedacht dienen te worden over zaken als de balans tussen de toepassing en bijdrage van zowel high als low tech oplossingen.
Het debat zal gaan over grensbepaling: de grens van schaalgrootte, van het ethisch verantwoord handelen, van technologietoepassing, van meer of minder institutionalisering, en ook de grens tussen care en cure. Wetenschappelijk onderzoek naar deze factoren kan een belangrijke bijdrage aan deze discussie leveren.
De maatschappelijke context waarin het ziekenhuis van de toekomst komt te staan, is eveneens aan het veranderen. We worden wereldwijd geconfronteerd met dynamische veranderingen van de aard en patronen van gezondheidszorgsystemen als gevolg van maatschappelijke en technologische ontwikkelingen. We bevinden ons in een transitieperiode waarbij er belangrijke verschuivingen plaatsvinden in het landschap van care en cure in sociaal, ruimtelijk en technisch opzicht. Het ziekenhuis dient steeds meer een multifunctionele plek te worden om elkaar te ontmoeten. We constateren daarbij dat er steeds meer rekening wordt gehouden met de behoeften en eisen van de gebruikers bij het ontwerpen van de genezing bevorderende omgevingen. De afgelopen decennia hebben we een aanzienlijke verschuiving waargenomen van functionele efficiŽntie van cure en care naar mensgericht en evidence-based design. Het laat zien dat het ontwerpen van gebouwen met de daarbij behorende faciliteiten niet alleen gericht dient te zijn op het leveren van gezondheidszorg, maar ook op het versterken van gemeenschapsactiviteiten.

Door ontwikkelingen in de digitale technologie dient zich ook het principe van "Hospital at Home" aan en mede door het zoeken naar de grenzen tussen intramuralisering en extramuralisering, tussen cure en care, worden concepten als "gezonde steden" steeds belangrijker.

Tijdens het congres in Mexico zijn vele interessante en inspirerende "oplossingen" aangedragen die ons op weg helpen naar het ziekenhuis van de toekomst, maar daarbij zijn ook veel openstaande vragen naar voren gekomen, die om onderzoek vragen. Dit duidt de rijkdom en breedte van het vakgebied aan.

masi